Veel chronisch zieken en gehandicapten krijgen jaarlijks een algemene tegemoetkoming (ook wel 'forfait' genoemd). Deze varieert van € 150 tot € 500, afhankelijk van de situatie.

Het vaste bedrag dat chronisch zieken mochten optellen bij de buitengewone uitgaven, komt te vervallen.
Komt u op grond van de criteria in aanmerking voor de algemene tegemoetkoming? Dan ontvangt u automatisch bericht van het Centraal Administratie Kantoor (CAK). U hoeft dus zelf niets te doen. In de beschikking kunt u zien welke gegevens hebben geleid tot de tegemoetkoming, zoals een AWBZ-indicatie, Wmo hulp bij het huishouden of het gebruik van zorg op grond van de Zorgverzekeringswet. Het CAK krijgt deze gegevens van zorgverzekeraars, gemeenten en het Centrum Indicatiestelling (CIZ).

Het CAK keert de algemene tegemoetkoming uit: achteraf in één keer. De tegemoetkoming voor 2009 wordt vanaf november 2010 gestort. Een voorschot is niet mogelijk. Het CAK stort het geld op de rekening die bekend is bij de zorgverzekeraar of het CAK. Als er geen rekeningnummer bekend is, wordt u gevraagd dit op te geven. De tegemoetkoming is vrijgesteld van inkomstenbelasting en heeft geen invloed op de hoogte van de aftrekposten bij de regeling specifieke zorgkosten.
 

1. Hoe kan ik nagaan of ik in aanmerking kom voor de algemene tegemoetkoming?
2. Gaan alle chronisch zieken en gehandicapten erop vooruit?
3. Waarom vervalt de regeling buitengewone uitgaven?
4. Wat komt er in de plaats van de regeling buitengewone uitgaven?
5. Wanneer betaalt het CAK de algemene tegemoetkoming?
6. Kan ik volgend jaar nog iets aftrekken van de belasting?
7. Hoe wordt omgegaan met mijn gegevens?
8. Waarom telt een persoonsgebonden budget voor hulp bij het huishouden of mantelzorg niet mee voor de algemene tegemoetkoming? 
9. Is het gebruik van een rolstoel een criterium? 
10. Waarom is het gebruik van cholesterolverlagers uitgezonderd?
11. Ik ben arbeidsongeschikt, krijg ik een tegemoetkoming?
12. Blijft de compensatieregeling voor het verplicht eigen risico in de zorgverzekering bestaan?
13. Ik woon in het buitenland, kom ik in aanmerking voor de algemene tegemoetkoming?
14. Ik krijg nu een voorschot van de belasting, kan ik ook een voorschot krijgen op de algemene tegemoetkoming?
15. Kan ik de eigen bijdragen over 2008 die ik in 2009 betaal, nog aftrekken van de belasting?

Hoe kan ik nagaan of ik in aanmerking kom voor de algemene tegemoetkoming?
Om vast te stellen wie in aanmerking komt voor de tegemoetkoming, wordt gekeken naar verschillende vormen van zorg die wijzen op extra kosten als gevolg van een aandoening of beperking. Het Centraal Administratie Kantoor (CAK) krijgt hiervoor gegevens uit bestaande, landelijke registraties, bijvoorbeeld van de zorgverzekeraars. Als u in aanmerking komt, ontvangt u in de loop van 2010 automatisch bericht van het CAK. U hoeft dus zelf niets te doen.

Gaan alle chronisch zieken en gehandicapten erop vooruit?
Naar verwachting gaat meer dan de helft van de huishoudens met ten minste één chronisch zieke of gehandicapte erop vooruit: gemiddeld ongeveer € 100. Per huishouden kan de balans anders uitvallen, afhankelijk van bijvoorbeeld leeftijd, inkomen en kosten.

De nieuwe wet is vooral gunstig voor chronisch zieken en gehandicapten die geen gebruik maakten van de regeling buitengewone uitgaven en die in aanmerking komen voor de algemene tegemoetkoming en een lagere eigen bijdrage. Dat geldt bijvoorbeeld voor bijna de helft van de mensen die in een instelling verblijven. Maar ook chronisch zieken en gehandicapten die wél gebruikmaakten van de regeling gaan er in veel gevallen op vooruit.

Er zijn ook chronisch zieken en gehandicapten die er per saldo op achteruit gaan. Het gaat dan vooral om degenen die gebruik maakten van de regeling Buitengewone uitgaven en niet in aanmerking komen voor een algemene tegemoetkoming. Dat geldt bijvoorbeeld voor mensen met een zeldzame chronische ziekte. Zij kunnen wel kijken of zij kosten terug kunnen krijgen via de nieuwe fiscale regeling voor specifieke zorgkosten.

Verder werkten de aftrekposten bij de regeling buitengewone uitgaven door op inkomensafhankelijke regelingen, zoals de huurtoeslag, de zorgtoeslag en de eigen bijdrage AWBZ/Wmo. Daardoor hadden sommige mensen in verhouding veel voordeel van de regeling buitengewone uitgaven. Door de nieuwe regeling, waarbij minder aftrekposten kunnen worden opgevoerd, kan bijvoorbeeld hun huurtoeslag lager worden. Er zijn maatregelen genomen om de effecten voor de meest kwetsbare groepen te verzachten.

Waarom vervalt de regeling buitengewone uitgaven?
Het kabinet heeft de regeling om verschillende redenen afgeschaft:

• Veel chronisch zieken en gehandicapten blijken geen gebruik te maken van de regeling buitengewone uitgaven. Zij krijgen dus geen geld terug, terwijl zij daar wel voor in aanmerking komen.
• Tegelijkertijd lopen de kosten van de regeling elk jaar op. Dat komt vooral doordat steeds meer mensen gebruikmaken van de regeling voor steeds meer algemene kosten, zoals die voor een bril, begrafenis of crematie.
• Bij dezelfde zorgkosten kan de teruggaaf bij de regeling buitengewone uitgaven behoorlijk verschillen. De een krijgt dus meer terug dan de ander. Dat komt doordat het belastingtarief afhangt van het inkomen en doordat buitengewone uitgaven het inkomen verlagen. De regeling werkt zo door op inkomensafhankelijke regelingen, zoals de huur- en zorgtoeslag.

De nieuwe regeling maakt het chronisch zieken en gehandicapten gemakkelijker: zij krijgen automatisch een tegemoetkoming. Het is niet nodig hiervoor papieren in te vullen. Alleen voor de aftrek van specifieke zorgkosten via de belasting moeten mensen nog zelf actie ondernemen.

Wat komt er in de plaats van de regeling buitengewone uitgaven?
De nieuwe regeling bestaat uit diverse onderdelen. Alleen voor de aftrek via de belasting moet u zelf actie ondernemen. De onderdelen van de regeling zijn:

• Een algemene tegemoetkoming
  Een grote groep chronisch zieken en gehandicapten krijgt jaarlijks een algemene tegemoetkoming. De hoogte varieert van € 150 tot € 500. De tegemoetkoming wordt achteraf uitgekeerd: die voor 2009 waarschijnlijk rond half november 2010.
• Korting op de eigen bijdrage
  Zorg met verblijf: Mensen die in een instelling wonen, krijgen vanaf januari 2009 korting op de factuur van de eigen bijdrage. Zij gaan dus minder betalen. Bent u 65 jaar of ouder? Dan gaat u bijdrage met acht% omlaag. Bent u of is uw partner jonger dan 65? Dan gaat uw eigen bijdrage met 16% omlaag.
  Verder tellen minder inkomsten mee bij het vaststellen van de eigen bijdrage. Het percentage van de extra aftrek is verhoogd van 12,5 naar 25%.
  Zorg zonder verblijf/Wmo: Mensen die thuis zorg ontvangen op grond van de AWBZ en/of Wmo, krijgen een korting van 33% op hun eigen bijdrage. Daarnaast wordt de inkomensgrens voor de laagst mogelijke eigen bijdrage verhoogd met € 5.000 voor mensen die jonger zijn dan 65.
  De korting op de eigen bijdragen Zorg zonder Verblijf/Wmo van 2009 wordt achteraf, in 2010, uitgekeerd. Vanaf 2010 wordt de korting direct verwerkt op de factuur.
  Kijk voor meer informatie over de eigen bijdragen op www.hetcak.nl.
• Een nieuwe fiscale regeling
  Er komt een nieuwe, beperkte fiscale regeling voor specifieke ziektekosten. Het gaat dan bijvoorbeeld om de kosten voor voorgeschreven medicijnen en extra kleding en beddengoed. Specifieke ziektekosten die niet of slechts gedeeltelijk zijn vergoed (bijvoorbeeld door de zorgverzekering) zijn aftrekbaar als ze uitstijgen boven een bepaalde drempel. Deze drempel hangt af van het inkomen.
• Compensatie ouderen en arbeidsongeschikten
  Met de regeling Buitengewone uitgaven verdwijnt de aftrek voor ouderdom. Hiervoor in de plaats krijgen 65-plussers een hogere toeslag op hun AOW (de zgn. AOW-tegemoetkoming). Ook veranderen de heffingskortingen: de fiscale ouderenkorting is verhoogd en de alleenstaande ouderenkorting verlaagd. Verder wordt de inkomensgrens voor huurtoeslag voor ouderen verhoogd.
  
  Mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) die ten minste 35% arbeidsongeschikt zijn, krijgen automatisch een jaarlijkse tegemoetkoming van € 350 netto. Deze bijdrage staat los van de tegemoetkoming.

Wanneer betaalt het CAK de algemene tegemoetkoming?
De algemene tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten wordt achteraf uitgekeerd, in één keer. De tegemoetkoming voor de meerkosten in 2009 wordt medio november 2010 overgemaakt.

Kan ik volgend jaar nog iets aftrekken van de belasting?
Bij de aangifte over 2008 kunt u voor de laatste keer kosten opvoeren bij ‘buitengewone uitgaven’. Bij de aangifte over 2009 kunt u alleen nog specifieke zorgkosten aftrekken. Bijvoorbeeld kosten voor het aanpassen van uw woning, de extra kosten voor het volgen van een dieet dat u volgt op medisch voorschrift, of reiskosten voor het bezoeken van zieken uit uw huishouden.

Hoe wordt omgegaan met mijn gegevens?
Het CAK maakt naast de eigen gegevens gebruik van gegevens van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) en de zorgverzekeraars. Op grond van de Wet bescherming persoonsgegevens wordt niet meer informatie verstrekt dan nodig is. Dat betekent dat het CAK bijvoorbeeld niet doorkrijgt welke medicijnen u precies hebt gebruikt. Het CAK krijgt alleen door aan welke criteria u voldoet.

Waarom telt een persoonsgebonden budget voor hulp bij het huishouden of mantelzorg niet mee voor de algemene tegemoetkoming?
Er bestaat geen dekkende landelijke registratie van persoonsgebonden budgetten voor hulp bij het huishouden of verleende mantelzorg. Die zijn er wel van AWBZ-zorg thuis en langdurige hulp bij het huishouden in natura op grond van de Wmo. Er wordt gekeken hoe dit in de toekomst opgelost kan worden.

Is het gebruik van een rolstoel een criterium?
Een rolstoel wordt verstrekt op grond van de Wmo. Er is nog geen landelijke, uniforme registratie van de verstrekking van hulpmiddelen op grond van de Wmo. De regering heeft toegezegd het gebruik van een rolstoel of een vergelijkbaar hulpmiddel te gaan registreren. Dan kan het gebruik van een rolstoel ook gebruikt worden om vast te stellen wie recht heeft op de algemene tegemoetkoming over 2009.

Waarom is het gebruik van cholesterolverlagers uitgezonderd?
In de meeste gevallen worden cholesterolverlagende medicijnen preventief gebruikt, zonder dat er sprake is van een chronische ziekte of aandoening. Daarom telt het gebruik van cholesterolverlagers niet mee voor de algemene tegemoetkoming.

Ik ben arbeidsongeschikt, krijg ik een tegemoetkoming?
Arbeidsongeschikten die aan de criteria voldoen, komen in aanmerking voor de algemene tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten. Verder krijgen arbeidsongeschikten die een uitkering krijgen van het UWV en ten minste 35% arbeidsongeschikt zijn, een jaarlijkse tegemoetkoming van € 350 netto. Het UWV verstrekt deze tegemoetkoming waarschijnlijk tussen juli en september 2009.

Blijft de compensatieregeling voor het verplicht eigen risico in de zorgverzekering bestaan?
De compensatieregeling voor het verplicht eigen risico blijft bestaan. Zie hiervoor het dossier Zorgverzekering.

Ik woon in het buitenland, kom ik in aanmerking voor de algemene tegemoetkoming?
Dat hangt ervan af. U kunt alleen in aanmerking komen voor de algemene tegemoetkoming als u in Nederland verzekerd bent en zorg krijgt in Nederland of daarvoor een indicatie hebt. Bent u niet in Nederland verzekerd maar betaalt u wel belasting in Nederland? Dan kunt u wel specifieke zorgkosten aftrekken van de belasting.

Ik krijg nu een voorschot van de belasting, kan ik ook een voorschot krijgen op de algemene tegemoetkoming?
Nee, het is niet mogelijk een voorschot te krijgen op de algemene tegemoetkoming. De uitkering van het CAK komt achteraf, medio november 2010 voor het eerst. Wie gebruik maakte van de regeling buitengewone uitgaven en gewend was een voorschot te krijgen van de belasting, moet dus langer wachten. Daar staat tegenover dat de tegemoetkoming definitief is. Op het voorschot van de belasting kon een jaar later nog een correctie volgen.
Andere veranderingen zijn wel meteen merkbaar. Bij de eigen bijdrage voor zorg met verblijf wordt de korting op de eigen bijdrage direct verrekend op de factuur. De AOW is bruto hoger vanaf januari 2009, evenals de inkomensgrens voor ouderen bij de huurtoeslag. 

Kan ik de eigen bijdragen over 2008 die ik in 2009 betaal, nog aftrekken van de belasting?
Ja, u kunt de eigen bijdragen over 2008 ook aftrekken als ze in 2009 zijn betaald. Dit geldt voor eigen bijdragen over zorg tot en met 2008, waarvan u de factuur na 30 november 2008 hebt gekregen.